Τα βασικά με μια ματιά
Τι Είναι η Ενεργειακή Κοινότητα;
Η ενεργειακή κοινότητα είναι ένας συνεταιρισμός φυσικών ή νομικών προσώπων με πρωταρχικό σκοπό όχι το οικονομικό κέρδος, αλλά την παραγωγή, αποθήκευση, ιδιοκατανάλωση, διανομή και προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ προς περιβαλλοντικό, οικονομικό και κοινωνικό όφελος των μελών της και της ευρύτερης τοπικής κοινωνίας.
Ο θεσμός εισήχθη στην Ελλάδα με τον ν. 4513/2018 και μεταρρυθμίστηκε ριζικά με τον ν. 5037/2023, ο οποίος ενσωμάτωσε τις Ευρωπαϊκές Οδηγίες 2018/2001 (RED II) και 2019/944 (Εσωτερική Αγορά Ηλεκτρικής Ενέργειας) στην ελληνική νομοθεσία. Πρόκειται για ένα μοντέλο «ενεργειακής δημοκρατίας», όπου οι τοπικές κοινωνίες διαχειρίζονται την ενέργεια που παράγουν.
Ο ειδικός της Selectra εξηγεί
Πώς λειτουργεί στην πράξη;
Σε μια ενεργειακή κοινότητα, τα μέλη δεν αγοράζουν απλώς ηλεκτρικό ρεύμα. Το παράγουν μαζί, συνήθως μέσω κοινής φωτοβολταϊκής εγκατάστασης, και στη συνέχεια το διαμοιράζονται σύμφωνα με ποσοστά που έχουν ορίσει οι ίδιοι. Η ενέργεια που παράγεται γράφεται στον λογαριασμό ρεύματος κάθε μέλους, μειώνοντας άμεσα το κόστος ανεξάρτητα από το αν το φωτοβολταϊκό βρίσκεται δίπλα στο σπίτι ή σε άλλο σημείο του δικτύου (εικονικός συμψηφισμός).
Τύποι Ενεργειακών Κοινοτήτων στην Ελλάδα
Η ελληνική νομοθεσία αναγνωρίζει τρεις διακριτούς τύπους ενεργειακών κοινοτήτων. Όλοι διέπονται από την αρχή «ένα μέλος, μία ψήφος» και αποκλείουν τον αποτελεσματικό έλεγχο από μεγάλες ενεργειακές εταιρείες. Οι κοινότητες εγγράφονται στο Μητρώο της ΡΑΑΕΥ (πρώην ΡΑΕ).
Ε.Κοιν. (Ενεργειακή Κοινότητα) – ν. 4513/2018
ΚΑΕ (Κοινότητα Ανανεώσιμης Ενέργειας) – ν. 5037/2023
ΕΚΠ (Ενεργειακή Κοινότητα Πολιτών) – ν. 5037/2023
Ποιοι Μπορούν να Συμμετέχουν σε Ενεργειακή Κοινότητα;
Σύμφωνα με τον ν. 5037/2023, τα επιλέξιμα μέλη μιας ΚΑΕ ή ΕΚΠ διαφέρουν ανάλογα με τον τύπο. Ορισμένες γενικές αρχές ισχύουν για αμφότερες:
Επιλέξιμα μέλη
Περιορισμοί συμμετοχής
Ένα φυσικό πρόσωπο ή επιχείρηση δεν μπορεί να συμμετέχει σε περισσότερες από μία ΚΑΕ ή ΕΚΠ. Εξαιρούνται τα ΝΠΔΔ, οι ΟΤΑ και οι αγροτικοί συνεταιρισμοί, που μπορούν να είναι μέλη σε πολλαπλές κοινότητες. Για σύσταση ΕΚΠ σε νησιωτικές περιοχές με πληθυσμό κάτω των 3.100 κατοίκων απαιτούνται τουλάχιστον 20 μέλη.
Δραστηριότητες Ενεργειακών Κοινοτήτων
Οι ΚΑΕ και οι ΕΚΠ μπορούν να ασκούν τουλάχιστον μία από τις ακόλουθες δραστηριότητες, σύμφωνα με τον ν. 5037/2023:
Παραγωγή ενέργειας
Από ΑΠΕ: φωτοβολταϊκά, αιολικά, μικρά υδροηλεκτρικά.
Αποθήκευση
Μπαταρίες και συστήματα αποθήκευσης ενέργειας.
Εικονικός συμψηφισμός
Επιμερισμός ενέργειας μεταξύ μελών μέσω δικτύου.
Πώληση ενέργειας
Στην αγορά ή σε τρίτους μέσω συμβάσεων.
Φόρτιση Ε/Ο
Σημεία φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.
Ενεργειακή απόδοση
Υπηρεσίες εξοικονόμησης ενέργειας στα μέλη.
Εικονικός Ενεργειακός Συμψηφισμός: Πώς Λειτουργεί
Ο εικονικός ενεργειακός συμψηφισμός (virtual net billing) είναι ο βασικός μηχανισμός με τον οποίο μια ενεργειακή κοινότητα μειώνει τον λογαριασμό ρεύματος των μελών της:
Πώς λειτουργεί βήμα-βήμα
Σημαντική αλλαγή: από Net Metering σε Net Billing
Από τον Σεπτέμβριο 2024 (ΦΕΚ 5074Β'/5.9.2024) ισχύει το net billing αντί του παλαιού net metering. Το πλεόνασμα αποζημιώνεται πλέον σε τιμές χονδρικής αγοράς αντί 1:1 kWh, μειώνοντας ελαφρώς το οικονομικό όφελος αλλά διατηρώντας τη δυνατότητα σημαντικής εξοικονόμησης.
Βήματα Ίδρυσης Ενεργειακής Κοινότητας
Η σύσταση μιας νέας ΚΑΕ ή ΕΚΠ βάσει του ν. 5037/2023 ακολουθεί συγκεκριμένη διαδικασία. Η ίδρυση γίνεται αποκλειστικά ηλεκτρονικά μέσω των Υπηρεσιών Μίας Στάσης (ΥΜΣ), χωρίς επίσκεψη σε συμβολαιογράφο.
Ο ειδικός της Selectra προειδοποιεί
Κύριες πρακτικές δυσκολίες
Η ίδρυση ενεργειακής κοινότητας αυτοκατανάλωσης εξακολουθεί να συνοδεύεται από πολύπλοκες διαδικασίες και καθυστερήσεις σύνδεσης με τον ΔΕΔΔΗΕ. Από τα 360 MW αιτήσεων net billing που κατατέθηκαν έως τον Οκτώβριο 2025, μόνο ~20 MW κατάφεραν να «ηλεκτριστούν». Επίσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Δεκέμβριο 2025 υπέβαλε αιτιολογημένη γνώμη κατά της Ελλάδας για μη πλήρη εφαρμογή της Οδηγίας RED III (2023/2413).
Οφέλη Συμμετοχής σε Ενεργειακή Κοινότητα
Η εκτιμώμενη εξοικονόμηση ανέρχεται σε 15-25% επί του συνολικού λογαριασμού. Ο μέσος λογαριασμός νοικοκυριού στην Ελλάδα κυμαίνεται στα 80-120 ευρώ/μήνα, εκ των οποίων το 60-65% αφορά χρέωση ενέργειας, δηλαδή το τμήμα που αντισταθμίζεται από την κοινότητα.
Οικονομικά οφέλη
Περιβαλλοντικά
Κοινωνικά
Ενεργειακές Κοινότητες ανά Περιφέρεια
Η Ελλάδα διαθέτει συνολικά 1.747 ενεργειακές κοινότητες κατανεμημένες σε 13 περιφέρειες, με συνολική εγκατεστημένη ισχύ 1.470 MW. Η Κεντρική Μακεδονία προηγείται τόσο σε αριθμό κοινοτήτων (297) όσο και σε ισχύ (354,5 MW).
Γιατί η Αττική υστερεί σε ισχύ;
Παρότι η Αττική διαθέτει 173 κοινότητες, η ισχύς τους είναι μόλις 28,6 MW. Αυτό εξηγείται από την έλλειψη διαθέσιμης γης για μεγάλες φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις στο αστικό περιβάλλον. Αντίθετα, αγροτικές περιφέρειες όπως η Θεσσαλία (270 MW) αξιοποιούν μεγάλες εκτάσεις.
Η Κατάσταση των Ενεργειακών Κοινοτήτων στην Ελλάδα
Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει αναλυτικά την τρέχουσα κατάσταση των ενεργειακών κοινοτήτων ανά περιφέρεια, χωρισμένη σε ηλεκτρισμένα (ενεργά) έργα και αιτήματα υπό εξέταση, τόσο για εμπορικά έργα όσο και για έργα αυτοπαραγωγής.
| Περιφέρεια | Ηλεκτρισμένα εμπορικά | Αιτήματα εμπορικά | Ηλεκτρισμένα αυτοπ. | Αιτήματα αυτοπ. | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Πλήθος | MW | Πλήθος | MW | Πλήθος | MW | Πλήθος | MW | |
| Αν. Μακεδονία & Θράκη | 31 | 423.2 | 88 | 396 | 58.3 | 91.9 | 26 | 435.2 |
| Κεντρική Μακεδονία | 44 | 8342.5 | 14 | 361 | 0.9 | 324 | 11.9 | 61 |
| Δυτική Μακεδονία | 154 | 103.97 | 56 | 60 | 610 | 33 | 41 | 9.8 |
| Ήπειρος | 9 | 463.4 | 2 | 98 | 222.3 | 4 | 1.7 | 39 |
| Θεσσαλία | 324 | 266.3 | 96 | 782 | 1.2 | 43.6 | 63 | 517.7 |
| Στερεά Ελλάδα | 187 | 152.2 | 486 | 416.3 | 23 | 8.2 | 410 | 458.6 |
| Δυτική Ελλάδα | 175 | 115.8 | 45 | 535 | 319 | 12.5 | 73 | 50.6 |
| Αττική | 34 | 24.2 | 14 | 61 | 198 | 4.4 | 43 | 918.3 |
| Πελοπόννησος | 72 | 47.6 | 157 | 112.7 | 7 | 738.3 | 13 | 362.7 |
| Κρήτη | 0 | 0 | 57 | 48.5 | 25 | 18.6 | 53 | 36.7 |
| Νότιο Αιγαίο | 0 | 0 | 4 | 30 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Βόρειο Αιγαίο | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Ο ειδικός της Selectra εξηγεί
Τι δείχνουν τα στοιχεία;
Η Θεσσαλία (324 ηλεκτρισμένα εμπορικά, 266,3 MW) και η Δυτική Μακεδονία (154 ηλεκτρισμένα εμπορικά, 610 αυτοπαραγωγής) αποτελούν τα πιο ενεργά κέντρα. Αντίθετα, η Στερεά Ελλάδα (486 εκκρεμή αιτήματα εμπορικών έργων) αντιμετωπίζει σημαντικό bottleneck στη σύνδεση. Τα νησιά (Βόρειο/Νότιο Αιγαίο, Κρήτη) υστερούν λόγω περιορισμένης χωρητικότητας δικτύου.
Πώς Φορολογείται η Ενεργειακή Κοινότητα;
Η φορολογία μιας ενεργειακής κοινότητας περιλαμβάνει τρία επίπεδα. Ο ενεργειακός συμψηφισμός που απλώς μειώνει τον λογαριασμό ρεύματος δεν γεννά φορολογητέο εισόδημα για τα μέλη.
22%
Φόρος εισοδήματος
Επί των κερδών (ΚΦΕ, αρ. 45). Σταθερός για 5 έτη από τη σύσταση (ν. 4513/2018).
5%
Παρακράτηση μερισμάτων
Στα διανεμόμενα κέρδη σε μέλη-φυσικά πρόσωπα.
Εμπόδια & Προκλήσεις για τις Ενεργειακές Κοινότητες (2026)
Παρά τις δυνατότητες, οι ενεργειακές κοινότητες αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια:
Γραφειοκρατικές καθυστερήσεις
Η αδειοδότηση και η σύνδεση με τον ΔΕΔΔΗΕ παραμένουν χρονοβόρες. Έργα μπορεί να παραμείνουν εκτός λειτουργίας 2-3 χρόνια λόγω έλλειψης ηλεκτρικού χώρου.
Ελλιπές πλαίσιο net billing
Η αρχική ΥΑ (ΦΕΚ 5074Β'/5.9.2024) αποδείχθηκε ελλιπής στην πράξη. Η αναμενόμενη τροποποίηση καθυστερεί σημαντικά.
Υψηλός ελάχιστος αριθμός μελών
Ιδίως για ΕΚΠ (30 μέλη γενικά), δυσκολεύοντας τη σύσταση σε μικρές κοινότητες.
Χρηματοδοτικά εμπόδια
Η απένταξη του Προγράμματος ΑΠΟΛΛΩΝ από το Ταμείο Ανάκαμψης στέρησε βασική χρηματοδότηση. Δεν υπάρχουν στοχευμένοι εναλλακτικοί μηχανισμοί.
Μη ενσωμάτωση RED III
Τον Δεκέμβριο 2025 η Ε.Ε. υπέβαλε αιτιολογημένη γνώμη κατά της Ελλάδας για μη πλήρη μεταφορά της Οδηγίας 2023/2413 που ενισχύει τις ενεργειακές κοινότητες.
Έλλειψη τεχνικής υποστήριξης
Δεν υπάρχει κεντρικός φορέας που να βοηθά πολίτες να ξεπεράσουν διαδικαστικές δυσκολίες. Αντίστοιχη ανάγκη εντοπίζουν περιβαλλοντικές οργανώσεις.
Εναλλακτικές για φωτοβολταϊκά χωρίς κοινότητα
Αν η ίδρυση ενεργειακής κοινότητας φαίνεται πολύπλοκη, εξετάστε εναλλακτικές: τα προγράμματα φωτοβολταϊκών παρόχων προσφέρουν ατομικές λύσεις net billing με απλούστερη διαδικασία.